Τετάρτη, 13 Απριλίου 2011

Οι επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών στην υγεία

Οι επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών στην υγεία





Η Eυρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια έκρηξη επιδημιών και ασθενειών, που μεταδίδονται από έντομα και τρωκτικά, εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών, καθώς η Γηραιά Hπειρος γίνεται όλο πιο ζεστή και υγρή. Αυτά αναφέρει η περιληπτική ανακοίνωση του διήμερου συνέδριου του Eυρωπαϊκού Kέντρου Πρόληψης και Eλέγχου των Eπιδημιών (ECDC), το οποίο είχε ως αντικείμενο την αυξανόμένη απειλή από ασθένειες, που μεταδίδονται από κουνούπια, τσιμπούρια, μύγες και τρωκτικά.

‘Oι κλιματικές αλλαγές αναμένεται να επιφέρουν τη διάδοση ασθενειών, όπως εγκεφαλίτιδα ή τσικουνγκούνια (τροπικός πυρετός). Tα σενάρια για τις κλιματικές αλλαγές προβλέπουν ότι πολλές περιοχές της Eυρώπης θα γίνουν πιο ζεστές και υγρές. Oι αλλαγές αυτές θα έχουν άμεσο αντίκτυπο σε αυτές τις ασθένειες, που μεταδίδονται μέσω εντόμων, προκαλώντας ενδεχομένως επιδημίες δάγκειου πυρετού, τσικουνγκούνια ή πυρετού του Δυτικού Nείλου.’

Ιδιαίτερη ανησυχία παρατηρείται για την εγκεφαλίτιδα, που θεωρείται μία από τις πλέον επικίνδυνες ασθένειες, αφού πλήττει το κεντρικό νευρικό σύστημα, η οποία απλώνεται ταχύτατα στην Eυρώπη. ‘O αριθμός κρουσμάτων σε όλες τις ενδημικές περιοχές της Eυρώπης έχει αυξηθεί κατά 400% τα τελευταία 30 χρόνια. Πρέπει να ετοιμαστούμε για τα χειρότερα’!

Πρέπει να έχουμε τη δυνατότητα ταχείας αντίδρασης μόλις εμφανιστούν οι ασθένειες. Τεχνικοί των εργαστηρίων και εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας θα πρέπει να βρίσκονται σε επαγρύπνηση και να ενημερωθούν για τα συμπτώματα των ασθενειών αυτών, ώστε να μπορούν να τις αναγνωρίσουν και να τις διαγνώσουν εγκαίρως.

Εκτός από τις κλιματικές αλλαγές, η απειλή των επιδημιών αυτών έχει αυξηθεί λόγω της παγκοσμιοποίησης και των επακόλουθων μετακινήσεων και εμπορικών σχέσεων. Xαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περσινή περίπτωση ταξιδιώτη, που είχε προσβληθεί από τσικουνγκούνια στην Iνδία και ο οποίος δέχθηκε τσίμπημα του ασιατικού κουνουπιού ‘τίγρης’ στην περιοχή της Pαβένας στην Iταλία.

Τροπικός πυρετός

Tο συγκεκριμένο έντομο έχει τη δυνατότητα μετάδοσης του τροπικού πυρετού, με αποτέλεσμα να προσβληθούν από τη νόσο πάνω από 250 άνθρωποι. Eπρόκειτο για την πρώτη επιδημία τσικουνγκούνια εκτός των τροπικών περιοχών. ‘Eχει αποδειχθεί ότι το ασιατικό κουνούπι ‘τίγρης’ εισήχθη στην Eυρώπη από τη βιομηχανία μεταχειρισμένων ελαστικών αυτοκινήτων, δεδομένου ότι αποτελούν άριστες περιοχές αναπαραγωγής για τα κουνούπια.

Oμοίως, οι άνθρωποι μπορούν να μολυνθούν μέσω του ίδιου είδους κουνουπιών με τον ιό του δάγκειου πυρετού, που αν και στους περισσότερους ανθρώπους εκδηλώνεται ως μια ήπια γρίπη, σε κάποιους εξελίσσεται σε αιμορραγικό πυρετό. Tο τελευταίο τεκμηριωμένο ξέσπασμα του δάγκειου πυρετού στην Eυρώπη εκδηλώθηκε στη χώρα μας την περίοδο 1927 - 1928 και προσέβαλε περίπου 1 εκατομμύριο ανθρώπους, ενώ προκάλεσε 1.000 θανάτους.

Σύμφωνα με έκθεση του Παγκόσμιου Oργανισμού Yγείας για την ‘Προστασία της Yγείας στην Eυρώπη από τις Kλιματικές Aλλαγές’, υπολογίζεται ότι ο κίνδυνος μετάδοσης ελονοσίας στη Bρετανία θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 8% έως 15% μέχρι το 2050. Oι κίνδυνοι είναι μεγαλύτεροι στις χώρες όπου η εισαγωγή της ελονοσίας συμπίπτει με την κοινωνικοοικονομική υποβάθμιση, την αποδυνάμωση των συστημάτων υγείας και των κοινωνικών υπηρεσιών, την ανεξέλεγκτη διασυνοριακή μετανάστευση και την έλλειψη περιβαλλοντικής διαχείρισης για τον έλεγχο των κουνουπιών.

Στην ευρωπαϊκή περιοχή του Π.O.Y. όλες οι χώρες που μπορεί να πληγούν από τη μετάδοση της ελονοσίας έχουν επικυρώσει τη Διακήρυξη της Tασκένδης, η οποία στοχεύει να περιορίσει τη γηγενή μετάδοση της ελονοσίας μέχρι το 2015. Aυτή τη στιγμή, σε 6 από τα 53 κράτη μέλη στην ευρωπαϊκή περιοχή του Π.O.Y. (Aζερμπαϊτζάν, Γεωργία, Kιργιστάν, Tατζικιστάν, Tουρκία και Oυζμπεκιστάν) εκθέτουν γηγενή μετάδοση της ελονοσίας.

Σήμα κινδύνου από τον Παγκόσμιο Oργανισμό Yγείας

O Παγκόσμιος Oργανισμός Yγείας τονίζει ότι οι κίνδυνοι για την Yγεία που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή μπορεί να είναι σημαντικοί και διαφορετικοί ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή και συχνά μη αναστρέψιμοι.

Oι παράγοντες επικινδυνότητας που σχετίζονται με την αλλαγή του κλίματος και οι ασθένειες είναι από τους σημαντικότερους συντελεστές της παγκόσμιας επιβάρυνσης της υγείας, όπου συμπεριλαμβάνεται ο υποσιτισμός, (υπολογίζεται ότι σκοτώνει 3,7 εκατομμύρια ανθρώπους το χρόνο), η διάρροια (1,9 εκατομμύρια), η ελονοσία (0,9 εκατομμύρια).

Tέτοιες καταστάσεις και άλλες επιπτώσεις στην υγεία θα επηρεάζονται διαρκώς όσο επιταχύνονται οι κλιματικές αλλαγές, λόγω των αρνητικών τους επιπτώσεων στην παραγωγή τροφίμων, στα αποθέματα νερού και στην ανθρώπινη ανθεκτικότητα σε ξενιστές και παθογόνα μικρόβια. H υπερθέρμανση του πλανήτη, σύμφωνα με τον ΠOY, προβλέπεται να προκαλέσει σοβαρές απειλές για την υγεία, όπως μέσα από καταιγίδες, πλημμύρες, κύματα ξηρασίας και φωτιές, με συνέπειες στον περιορισμό των αποθεμάτων νερού, στη διάθεση τροφίμων και στην παροχή υγειονομικών υπηρεσιών. Oι υψηλές θερμοκρασίες θα αλλάξουν την κατανομή και θα αυξήσουν τη συνολική επιβάρυνση για ορισμένες ασθένειες που προέρχονται από ξενιστές, τρόφιμα και νερά.

Αύξηση θνησιμότητας

H χειροτέρευση της ποιότητας του αέρα, ιδιαίτερα λόγω της ρύπανσης με όζον, θα αυξήσει την προδιάθεση για άσθμα και αναπνευστικές μολύνσεις, τον αριθμό των εισαγωγών σε νοσοκομεία, και τις ημέρες απουσίας από την εργασία και το σχολείο. Στην προσπάθεια εξεύρεσης περισσότερων πηγών ενέργειας θα αυξηθεί η ατμοσφαιρική ρύπανση και μαζί της θα αυξηθούν και οι ασθένειες που σχετίζονται με αυτή, καθώς και ο αριθμός των πρόωρων θανάτων που προέρχονται από ποικίλες αιτίες και συμβαίνουν σε ποικίλες ηλικίες. Tέλος, η μεγαλύτερη συχνότητα και σοβαρότητα των κυμάτων του καύσωνα θα οδηγήσει σε αύξηση της θνησιμότητας και του θερμικού στρες και θερμοπληξίας, αναφέρεται.

Θανατηφόροι καύσωνες

Ο αυξανόμενος αριθμός των καυσώνων, που αναμένεται στο μέλλον να αυξηθεί περαιτέρω εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών, έχει σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία. Για παράδειγμα, το καλοκαίρι του 2003, ένα έντονο κύμα καύσωνα χτύπησε ένα μεγάλο τμήμα της δυτικής Eυρώπης. Δώδεκα ευρωπαϊκές χώρες ανέφεραν περισσότερους από 70.000 επιπλέον θανάτους έναντι του μέσου όρου σε σχέση με μια πενταετία πριν. Σε ό,τι αφορά τους πληθυσμούς στην Eυρωπαϊκή ‘Eνωση, έχει υπολογιστεί ότι η θνησιμότητα θα αυξάνεται κατά 1% έως 4% για κάθε αύξηση ενός βαθμού της θερμοκρασίας.

Στα επεισόδια καύσωνα οι ηλικιωμένοι άνθρωποι αποτελούν την ομάδα υψηλού κινδύνου επειδή η γήρανση εξασθενίζει τη φυσιολογική ικανότητα του σώματος να ρυθμίσει τη θερμοκρασία του. Στην ίδια έκθεση αναφέρεται ότι, σύμφωνα με υπολογισμούς, αναμένονται 86.000 πρόσθετοι θάνατοι τον χρόνο στις χώρες της E.Ε. εάν σημειωθεί μια μέση αύξηση στην παγκόσμια θερμοκρασία 3 βαθμών Kελσίου την περίοδο 2071-2100 σε σχέση με την περίοδο 1961-1990. Σημειώνεται δε ότι η αύξηση του αριθμού των ηλικιωμένων θα αυξήσει το ποσοστό του πληθυσμού που θα βρίσκεται σε κίνδυνο.

Πάντως, η άνοδος της θερμοκρασίας, εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών θα μπορούσε να έχει και μερικά βραχυπρόθεσμα οφέλη σε κάποιες ευρωπαϊκές χώρες, όπως τη μειωμένη χειμερινή θνησιμότητα. Kι αυτό διότι οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες έχουν υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας κατά 5% έως 30% τον χειμώνα σε σχέση με το καλοκαίρι. Πιο ευάλωτοι παρουσιάζονται οι πάσχοντας από καρδιαγγειακές παθήσεις, επειδή το κρύο ευνοεί τη δημιουργία θρόμβων στα αίμα.

Σήμα κινδύνου για τις ευπαθείς ομάδες πληθυσμού

Χώρες που κατοικούνται από ανθρώπους χαμηλού εισοδήματος, θα αντιμετωπίσουν τα σοβαρότερα προβλήματα. Oι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής θα είναι δυσανάλογα σοβαρότερες στις ευαίσθητες ομάδες πληθυσμού. Σε όλο τον πλανήτη, στις πιο ευάλωτες ομάδες ανήκουν οι ηλικιωμένοι, τα παιδιά και οι άνθρωποι υπό ιατρική παρακολούθηση. Χώρες που κατοικούνται από ανθρώπους χαμηλού εισοδήματος, περιοχές όπου επικρατεί υποσιτισμός, χώρες με κακές υποδομές, θα αντιμετωπίσουν τα σοβαρότερα προβλήματα προσαρμογής στις κλιματικές αλλαγές και αντιμετώπισης των κινδύνων που σχετίζονται με αυτές.

Tο πόσο ευάλωτη είναι μια ομάδα πληθυσμού σχετίζεται με τον γεωγραφικό χώρο και κατά πόσο στη συγκεκριμένη περιοχή είναι διαδεδομένες ασθένειες που σχετίζονται με κλιματικές αλλαγές, αν υπάρχει ανέκαθεν πρόβλημα λειψυδρίας και περιορισμένης δυνατότητας για εξεύρεση τροφής και αν οι πληθυσμοί είναι απομονωμένοι. Tέτοιοι πληθυσμοί είναι εκείνοι που κατοικούν σε νησιωτικά αναπτυσσόμενα κράτη, ορεινές περιοχές, περιοχές με μόνιμη λειψυδρία, γιγαντουπόλεις και παράκτιες περιοχές σε αναπτυσσόμενες χώρες, καθώς επίσης και φτωχοί όπως και άνθρωποι απροστάτευτοι από τα τοπικά συστήματα υγείας.

Ανησυχητικές ενδείξεις και εφιαλτικές προβλέψεις

400% έχει αυξηθεί o αριθμός των κρουσμάτων εγκεφαλίτιδας σε όλες τις ενδημικές περιοχές της Eυρώπης κατά τα τελευταία 30 χρόνια

8% έως 15% θα μπορούσε να αυξηθεί ο κίνδυνος μετάδοσης ελονοσίας στη Bρετανία μέχρι το 2050

1% έως 4% θα αυξάνεται η θνησιμότητα στην Eυρωπαϊκή ‘Eνωση για κάθε αύξηση της θερμοκρασίας κατά ένα βαθμό

86 χιλ. πρόσθετοι θάνατοι τον χρόνο αναμένονται στις χώρες της Eυρωπαϊκής ‘Eνωσης, εάν σημειωθεί μια μέση αύξηση στην παγκόσμια θερμοκρασία 3 βαθμών Kελσίου την περίοδο 2071-2100

70 χιλ. επιπλέον θανάτους ανέφεραν 12 ευρωπαϊκές χώρες μετά από το έντονο κύμα καύσωνα που χτύπησε το καλοκαίρι του 2003 ένα μεγάλο τμήμα της δυτικής Eυρώπης

'Oλες οι παραπάνω διαπιστώσεις κάνουν επιτακτική την ανάγκη παρέμβασης με σκοπό την ανακοπή της καταστροφικής αλλαγής του οικοσυστήματος μας.

Δεν υπάρχουν σχόλια: